Activiteiten

• Wegverkeer en binnenvaart
• Brandstoffen

Belangrijke bronnen van luchtvervuiling zijn wegverkeer en binnenvaart. Daarom zet Nijmegen in op schonere brandstoffen voor wegverkeer en binnenvaart en op betere doorstroming van het wegverkeer. Daarnaast zijn in 2016 alle bestemmingsplannen getoetst op luchtregelgeving.

De Gemeente Nijmegen heeft met de Stadsregio eind 2011 1,88 miljoen Euro extra middelen aangevraagd uit NSL-gelden (Fes-4) om in samenwerking met provincie en stadsregio aan projecten te besteden op het snijvlak van luchtkwaliteit, mobiliteit en economie. Landelijk is besloten de termijn voor de uitvoering van deze NSL-projecten te verlengen tot 1 januari 2017. Het gaat vooral om schone scheepvaart (schonere motoren, nabehandeling van uitstoot, aanleggen van walstroom in Nijmegen én in Arnhem en een vulpunt voor vloeibaar aardgas), een extra P+R voorziening (Poort Neerbosch) en het promoten van het bestaande lespakket luchtkwaliteit voor bovenbouw Havo/Vwo.

Schone brandstoffen
Schone brandstoffen zorgen voor minder uitstoot van schadelijke stoffen. In 2016 zijn onder andere de volgende resultaten geboekt:
•    Gemeentelijke voertuigen schakelen over naar groengas of andere duurzame brandstof als zij vervangen moeten worden. In totaal rijden in 2016 67 voertuigen op groengas, 29 elektrisch en 1 hybride. Verder zijn er nog 5 voertuigen op benzine, 1 dieselboot, 6 diesel tractoren, en 2 diesel vrachtwagens.
•    In 2016 zijn we verder gegaan met het project ‘schoner varen’ om schonere en efficiëntere scheepvaart te bevorderen en de luchtkwaliteit te verbeteren. Eerder hadden we  walstroom aangelegd in de Waalhaven, Waalkade en de Lindenberghaven. In 2016 hebben we een pilot voor mobiele walstroom in de industriehavens uitgevoerd. De eerdere stimulering van realisatie van een LNG-vulpunt voor scheepvaart in de regio (Interreg IVa en Interreg V) heeft in die zin resultaat gehad, dat Engie (voorheen GDF Suez) in 2016 een vergunning voor een LNG-vulpunt voor scheepvaart heeft aangevraagd en medio 2017 gaat realiseren op haar terrein.
Tenslotte hebben we ons aangesloten bij een Europees consortium voor onderzoek naar schone scheepvaartmethoden en omzetting in Europese regelgeving voor scheepvaart (CLINSH) en zijn we in 2016 daarmee gestart na subsidietoekenning. In Nijmegen worden met name pilots voor walstroomvoorzieningen uitgevoerd.
•    We bevorderden duurzame en schonere stadsdistributie. We zijn daarom sinds 2014 aangesloten bij de landelijke Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek (ZES). Met steun van het Ministerie worden logistieke projecten uitgewerkt, zoals de binnenstaddistributie, bouwlogistiek en vervoer van afvalstoffen. Concreet is in 2016 de pilot bouwlogistiek op de campus Heijendaal gestart. De HAN inventariseert de te verwachten bouwstromen, de Omgevingsdienst Regio Nijmegen verkent de mogelijkheden van een omgevingsvergunning en de Radbouduniversiteit de mogelijkheden van een duurzamere aanbesteding. Voor de binnenstad wordt in 2017 ook een meting gedaan naar vervoer van de belangrijkste stromen transport in de belangrijkste toegangswegen van het centrum. Dit moet uitmonden in een plan voor stedelijke distributie in 2017. Dar onderzoekt de mogelijkheden om de afvalstromen van en naar het centrum beter en schoner te organiseren, onder meer met elektrisch vervoer. Bij de DAR zijn, naast de al 3 rijdende vrachtwagens voor huisvuilinzameling, nog eens 2 huisvuilvrachtwagens aangeschaft. Daartoe is door gemeente Nijmegen een subsidie verstrekt op de meerkosten voor investering.
•    De projecten de Groene kracht en de Groene Hub zijn in 2016 overgegaan in de 3 hoofdonderwerpen van de Investeringsagenda van het Stedelijk Netwerk Arnhem Nijmegen. De 3 hoofdonderwerpen zijn energietransitie, duurzame mobiliteit en circulaire economie. Hierover wordt gerapporteerd onder hoofdstuk duurzame mobiliteit.
•    In 2016 zijn, op basis van aanvragers, in totaal 31 laadpalen gerealiseerd op strategische locaties in de openbare ruimte. De 31 laadpalen zijn aanvullend op de in 2015 gerealiseerde 16 openbare laadpalen voor elektrische auto’s. De 31 palen hebben allemaal twee aansluitingen waardoor er nu plek is voor 60 auto’s. Tot de zomer van 2017 verwachten wij op basis van aanvragers en budget nog ongeveer 10 laadpalen te plaatsen. In 2017 zal de huidige concessie voor het plaatsen van laadpalen door Engie aflopen. In 2016 is met de projectgroep openbaar laden GLD, besloten om in 2017 een nieuwe concessie op de markt te zetten voor het plaatsen van laadpalen in Gelderland.

Betere verkeersdoorstroming
•    We hebben doorstromingsmaatregelen uitgevoerd (Dynamische Verkeer Management) op de Groene route.
•    We hebben het fietsgebruik bevorderd.

Smart Emission
(Participatie door meten luchtkwaliteit door burgers)

Het ‘Smart Emission’ project draait om het in kaart brengen van luchtkwaliteit, geluid, trillingen en meteorologische indicatoren in de stad op een fijnmazig schaalniveau, door inwoners met zogenoemde burger-sensor-netwerken. Deze pilotstudie richt zich op de stad Nijmegen (binnen de gemeentegrenzen van de stad). Hier is een testbed ingericht (ca 30 burgers met verschafte sensoren)  waar het projectteam, in samenwerking met inwoners de lokale variatie in luchtkwaliteit (NO2, CO, CO2, O3), geluid en trillingen in kaart brengen met behulp van goedkope sensoren. In het project wordt getest of deze sensor-data aanvullend inzicht kan opleveren op lokaal en stadsniveau, als aanvulling op de beschikbare professionele data van het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit van het RIVM. In het project wordt gekeken naar welke (geo)infrastructuur er nodig is om deze burger-sensor-netwerk data te verwerken en hoe deze data gevisualiseerd kan worden ten behoeve van dialoog tussen onderzoekers en de lokale bewoners.
Met behulp van deze informatie kunnen zogenoemde ‘externaliteiten’ van de stad beter zichtbaar worden gemaakt. Externaliteiten zijn zaken die niet in reguliere economische afwegingen worden meegenomen, maar die wel effect kunnen hebben op de algemene gezondheid van een stad en haar inwoners. Tenslotte zijn de planologen van de Radboud Universiteit benieuwd hoe de samenwerking tussen burgers en lokale overheid zich kan aanpassen aan deze nieuwe vormen van Open Data, democratisering van kennis, actieve burgers en resulterende vormen van ‘bottom-up planning’ processen.

De eigen inbreng van de Nijmeegse burger resulteerde in nieuwe projecten, zoals het monitoren van de houtstook in een betreffende wijk en het meten van de geluidsoverlast van een supermarkt – lokaal beleid op basis van big data, zonder dat de gemeente ‘Big Brother’ speelt. Ondertussen onderzochten de planologen van de Radboud Universiteit de verhouding tussen burgers en lokale overheid en hoe die zich kan aanpassen aan nieuwe vormen van Open Data, democratisering van kennis, actieve burgers en resulterende vormen van ‘bottom-up planning’ processen.
De pilot Smart Emission werd een succesverhaal. Het Nijmeegse project werd door Smart City Data verkozen tot het ‘slimste project van 2016’. “Het project is zeer goed doordacht, compleet, robuust opgezet en uitgevoerd”, schreef de jury. “Het is duidelijk dat de gemeente dit project als een kans ziet (sociale innovatie). Deze proactieve houding heeft het wantrouwen in de overheid enorm verminderd.” Het project Smart Emission, dat onder het programma Maps4Society valt, eindigde per 1 januari 2017. De data-infrastructuur blijft voorlopig nog in stand en er wordt gewerkt aan een doorstart. Kijk ook op de projectsite http://smartemission.ruhosting.nl/ voor meer achtergrond informatie, het dataplatform en de viewers.